Müharibə olmasa..

Müharibə haqqında yazı yaza biləcək ən sonuncu adamam bəlkə də. Müharibə görməmişəm, ailəmdən, qohumlarımdan heç kim müharibədə həlak olmayıb və s. Amma insanın nə isə haqqında fikirlərinin formalaşması üçün başqa faktorlar da rol oynayır. Oxuduğumuz kitablar, izlədiyimiz filmlər və s.
Müharibə ilə bağlı çox film izləməsəm də, bir neçə kitab oxuduğumu deyə bilərəm. Əslində Azərbaycan filmləri də müharibənin soyuq üzünü çox gözəl göstərir. “Fəryad”, “Şərikli çörək” filmlərinə baxıb az ağlamamışıq.
Məncə, müharibənin iki soyuq üzü varsa biri aclıq və səfalətdir. Yeməklərin “kartiçka” ilə paylanılması, pulun dəyərini itirməsi, yarı-ac yarı tox bir həyat. Heç kimi bunu istəməz.
Müharibə haqqında təəssüratlarımı, müharibəyə nifrətimi böyük alman yazıçısı Erix Maria Remarka borcluyam. Birinci Dünya Müharibəsində iştirak etmiş yazıçının yaradıcılığının əsasını müharibə dövrü və müharibədən sonrakı illər, insanların hissləri, düşüncələri, müharibədə iştirak edənlərin cəmiyyətdən necə təcrid olunmağı təşkil edir.
Remarkın həyatı haqqında oxudum və gördüm ki, romanlarında daha çox öz başına gələnlərdən yazıb. Məsələn, “Dönüş Yolu” romanının qəhrəmanı Ernst onun prototipidir. Müharibədən qayıdandan sonra yarımçıq qalmış təhsilini tamamlayır və müəllim kimi kənd məktəbində işləyir.
Əgər öz həyatını Ernstin həyatında canlandırıbsa, deməli Ernstin hisslərini də yaşayıb deyə düşündüm.
Müharibədə iştirak etmiş bir gəncin o hissləri yaşaması (oxumaq lazım) müharibənin nə dərəcədə böyük bir vəhşilik olduğunu sübut edir.
Remark Erstin dili ilə yazır ki, sülh imzalanandan sonra evimizə qayıdanda amerikalı əsgərlərlə üz-üzə gəldik. Bir birimizə yaxınlaşdıq. Söhbət elədik. Biz bir-birimizi niyə öldürdüyümüzü bilmirdik.
Müharibənin ən soyuq üzü elə budur yəqin ki. Tanımadığın insanların qatili olmaq.
Remark yazırdı ki, biz əslində özümüzə qarşı vuruşurduq. Atdığımız hər güllə bizlərdən birinə dəyirdi.
Remark yazırdı ki, biz niyə vuruşduğumuzu bilmirdik, aldadılmışdıq.
Remarkın bəhs etdiyi müharibədən bir əsr keçib. Amma çox şey dəyişməyib. Gənclər yenə “Vətən eşqi” ilə aldadılırlar, ölməyə və öldürməyə məcbur edilirlər.

165-WW-566B-23-W_ampC-668

Birinci Dünya Müharibəsi

  Battle-of-Verdun-553x400

1945-ci ildə əsir düşmüş gənc alman əsgər

1945-ci ildə əsir düşmüş gənc alman əsgər

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s